Sihirli bir kürede gibi pembe bir hayal, tarihin geçmiş rüzgarlarının estiği Mardin Kalesindeki gerçek...

Mardin, tarihin beşiğine tutulan en anlamlı mercek...

Mardin ismi bir şehir adı olarak, şehrin üzerinde kurulduğu tepeden gelmektedir. Antakyalı Ammianus Marcellinus M.S. IV asırda kaydettiğine göre; Diyarbekir- Musaybin yolunun “Maride” den geçtiğini bildirmektedir. Burada adı geçen Maridenin Mardin olduğu kabul edilmektedir. Ermenice kaynaklarda Merdin, Süryani kaynaklarında “Merdo, Merdi, Merde, Marda ve Mardin” şekillerinde de söylenmiştir. Eski Arap kaynaklarında genellikle “Mârdin, Mîrdîn, Merdîn veya Merden” şeklinde yazıldığı görülmektedir.

1204H./1789M. tarihli şer’iye siciline göre de Mardin adı tarih içerisindeki geleneğini devam ettirmiş ve Mârdîn olarak kayıtlara geçmiştir. Mardin adının nereden geldiğine dair seyahatnamesinde değerlendirme yapan Buckingham; bu adın antik “Marde” veya “Miride” den gelmekte olduğunu yazmaktadır. Yine onun bildirdiğine göre bu şehirler hakkında çok şey bilinmediğini söylemektedir. A.Dupre ve J.Von Hammer  Mardelilerin İran hükümdarlarından  Ardeşir (226-241) zamanında buraya yerleştirildiklerini ve muharib bir kavim olduklarını ifade eder. Ayrıca mazı- dağı civarında oturan Yezidilerin şeytana tapma adetleri olduklarını, bu adetin de eski İran’daki şer e tapma adetinin bir devamı olduğunu, buradaki şehir ve kavim adları arasındaki benzerlikten yola çıkarak bir irtibat kurulmaktadır

I. Osman döneminde 1326 yılında bölgeyi ziyaret eden De Haiton zamanında şehir “Meradin” olarak adlandırılmaktaydı ve buraya Kürtler yerleşmişti. Buchkingham’a göre burası Pietro della Valle’nin ilk karısı Lady Maani Gwerida’nın doğum yeriydi. Başka bir rivayete göre ise; bu bölgede çobanlık yapan Kürtler buraya geldiklerinde Mardin şehrinin kurulduğu tepeyi çok güvenli bir yer olarak görürler ve buraya hiç kimsenin çıkamayacağını varsayarak, Kürtçe “Mare-deen”,  Arapçası “Rical’ül-Mecnun”, yani “deli –adam” diye adlandırdıkları ve Mardin adının buradan geldiği rivayet edilmektedir.