Mardin; Dicle ve Fırat'ın suladığı topraklarda, Yunanlıların "nehirler arasındaki toprak" mesopotamia, Arap coğrafyacıların "ada" el-cezire dedikleri, ilk çağlardan beri insanlık tarihi için önemli bir yerleşim alanı olmuş bölgede yer alır.

Verimli topraklar, tarih boyunca farklı kültürlerin ve inançların, dinlerin uğrak yeri olur. Arkaik Pagan inançlara, güneşe tapan Şemsiler, tavus-u Azam-ı kutsallaştıran Yezidiler ve erken Hıristiyanlık dönemine tanıklık eder.

Hıristiyanlığı ilk kabul eden halklar Süryaniler, Ermeniler, bu bölgede münzevi hayatı yaşar, manastırlar bu bölgede yayılır.İlk Türk-İslam yapıları burada inşa edilir. Dervişler buradaki zaviyelerde konaklar.

 Bir dağın yamacına kurulu şehir, yüzyıllardır süregelen yerleşik kültürünün izlerini, zamana direnen taş mimarisiyle sunar.Medrese, kilise, cami, ev, çeşme, çarşı, sokak herşey sarı taştandır.Hepsi yan yana gelir bir tane olur ve her mevsimde başka renge boyanan sonsuz Mezopotamya'ya doğru bakar.

Şehir, yüksek avlu duvarlarının sınırlarını çizdiği dar sokaklardan, abbaralardan, kapılardan, bir anda karşınıza çıkan çeşmelerden oluşur. Kaybolarak dolaşırsınız, şehir sizi içine alır nerede olduğunuzu anlamak için dışına çıkmanız gerekir.Yüksek duvarların arkasında avlular, eyvanlar, odalar vardır ve avludaki sesler sokak seslerine karışır, Arapça, Türkçe,Kürtçe, Süryanice...

Şehirde baskın olarak iki büyük tek tanrılı dinin varlığı hissedilir.Erken Hıristiyanlık dönemine ait kilise ve manastırlar ile Türk-İslam devleti Artuklular'ın medrese ve camileri eşit oranlarda şehre dağılır.

Tarihi boyunca önemli ticaret yollarının durağı -özellikle tarihi İpek Yolu- olan şehir, zengin çarşı dokusuyla bunu hissettirir.

Nerelere Gidilir...

Mardin'de Abbaralar, Mardin Evleri, Kırklar Kilisesi (Mar Behnam Kilisesi),Surp Hovsep Kilisesi(Mar Yusuf), Mardin Müzesi (1895), Meryem Ana Kilisesi (1895), Çerme Ailesi Evi(1909), Kız Meslek Lisesi(1901), Zinciriye Medresesi(1385), Kervansaray(17./18.yy), Şahtana Ailesi Evi(1890), Eski Vali Konağı(19.yy. sonu), Eski Askeri Kışla(19.yy. sonu), Bab-es-sur Camii(14.yy), Savurkapı Hamamı(12.yy.sonu-13.yy başı), Sitti Radviyye Medresesi, (12. yy. sonu), Hamza-i Kebir Zaviyesi(1438), Firdevs Kasrı (13.yy), Deyruzzafaran Manastırı (4.yy), Şehidiye Medresesi(13.yy.), Emir Hamamı, Revaklı Çarşı(17.yy), Kayseriye Bedesteni(15.yy),Ulu Cami(12.yy.), Mar Mihail Kilisesi(5.yy.), Kasımiye Medresesi(15.yy. sonu-16.yy.başı), Cihangirbey Zaviyesi (15.yy.) görülmeye değer yapılardan bazılarıdır.

Mardin'e 68 km. uzaklıkta bulunan Midyat'ta Tur Abidin Metropolitliğin merkezi olan Mar Gabriel (Deyrulumur) Manastırı, Mar Şimuni, Mar Barsavmo, Meryem Ana, Mar Anisnoyo, Mar  Şarbil ve Protestan kiliseleri ile eski bir konaktan dönüştürülmüş Devlet Konukevi görülmeye değer yerlerdir.

Mardin'e 31 km. uzaklıkta yer alan Dara, 505 yılında Roma İmparatoru Anastasius tarafından Susani akınlarına karşı koymak için bir askeri garnizon şehri olarak kurulmuştur.Tarihi İpek Yolu'na yakın olması sebebiyle Doğu Roma- Sasani mücadelelerine de sahne olan şehirde, su sarnıcı, kaya mezarları, baraj, agora, su kemerleri, taş ocakları, tapınak, mağara evleri ve halk arasında zindan olarak bilinen yeraltında kalan kısmı günümüze kadar ulaşabilmiştir.