MARDİN TARİHİ İHTİSAS KÜTÜPHANESİ

GİRİŞ

FAALİYETLERİMİZ

YAYINLARIMIZ

Uluslararası Sempozyum

Sergi İsmet YEDİKARDEŞ

I. ULUSLARARASI MARDİN TARİHİ SEMPOZYUMU

I.st International Mardin History Symposium

I. ULUSLARARASI MARDİN TARİHİ SEMPOZYUMU KURULLARI

SEMPOZYUM ONUR KURULU

COMMITTEE OF HONOR

· Mehmet KILIÇLAR –Mardin Valisi

· Metin PAMUKÇU- Mardin Belediye Başkanı

· Prof. Dr. Fikri CANORUÇ -Dicle Üniversitesi Rektörü

· Celal YILDIZ -Mardin Müftüsü

· Saliba ÖZMEN -Mardin Süryani Kadim Cemaati Metropoliti

SEMPOZYUM DÜZENLEME KURULU

SYMPOSIUM COMMITTEE

Başkan/Chairman

Dr. İbrahim ÖZCOŞAR

Sekreter/Secretary

Dr. Hüseyin Haşimi GÜNEŞ

Üyeler / Members:

Prof. Dr. Kenan Ziya TAŞ

Doç. Dr. Ahmet KANKAL

Yrd.Doç.Dr. Fazıl KARADENİZ

SEÇİCİ BİLİM KURULU

COMMITTEE OF EVALUATION

Prof. Dr. Kenan Ziya TAŞ

Doç. Dr. Ahmet KANKAL

Doç. Dr. Ayhan ÖZTÜRK

Yrd. Doç. Dr. Salih ERPOLAT

Dr. Hüseyin Haşimi GÜNEŞ

Dr. İbrahim ÖZCOŞAR

YÜRÜTME KURULU

EXECUTIVE COMMITTEE

Kemal KIZILKAYA-Vali Yardımcısı

Dr. İbrahim ÖZCOŞAR-Proje Koordinatörü

Mustafa ÇAĞATAY-Belediye Başkan Yrd.

Yrd. Doç. Dr. Süleyman ADAK-Dicle Üniversitesi

Dr. Hüseyin Haşimi GÜNEŞ-Dicle Üniversitesi

A. Aydın SARAÇOĞLU-Mardin Yerel Gündem 21 ve

Kent Konseyi Genel Sekreteri

Cumali KESKİN-Dicle Üniversitesi

Mehmet ÇELİK-Mardin Valiliği Basın ve Halkla

ilişkiler Müdürü

Yusuf AYDIN-İl Kültür ve Turizm Şube Müdürü

Murat DİLMEN-Dicle Üniversitesi

Bedri ACABEY-Dicle Üniversitesi

Gabriyel AKYÜZ-Mardin Kırklar Kilisesi Ruhanisi

BİLİMSEL DANIŞMA KURULU

SCIENTIFIC CONSULTANT COMMITTEE

Prof. Dr. Ahmet AĞIRAKÇA

Prof. Dr. Ahmet TABAKOĞLU

Prof. Dr. Ali AKTAN

Prof. Dr. Bahaeddin YEDİYILDIZ

Prof. Dr. Besim ÖZCAN

Prof. Dr. Enver KONUKÇU

Prof. Dr. Halil İNALCIK

Prof. Dr. H. Tahsin FENDOĞLU

Prof. Dr. Hayat ERKANAL

Prof. Dr. Hikmet ÖZDEMİR

Prof. Dr. İlber ORTAYLI

Prof. Dr. İsmail AKA

Prof. Dr. K. Yaşar KOPRAMAN

Prof. Dr. Kemal ÇİÇEK

Prof. Dr. M. Metin HÜLAGU

Prof. Dr. M. Akif AYDIN

Prof. Dr. M. Alaattin YALÇINKAYA

Prof. Dr. Mehmet İPŞİRLİ

Prof. Dr. Mehmet ÖZ

Prof. Dr. Mehmet ÖZKARCI

Prof. Dr. Murat ÇİZAKÇA

Prof. Dr. Mustafa KAFALI

Prof. Dr. Mustafa KESKİN

Prof. Dr. Necla PUR

Prof. Dr. Nezihi AYKUT

Prof. Dr. Sabahattin BAYRAM

Prof. Dr. Salim CÖHCE

Prof. Dr. Saim SAVAŞ

Prof. Dr. Salih ÇEÇEN

Prof. Dr. Selim ERDOĞAN

Prof. Dr. Tevfik GÜRAN

Prof. Dr. Tiğinçe OKTAR

Sempozyuma Mardin İl Valisi Sn. Mehmet KILIÇLAR ve Belediye Başkanı Metin PAMUKÇU da katılarak birer konuşma yapmışlardır. I. ULUSLARARASI MARDİN TARİHİ SEMPOZYUMU’nda Doç.Dr. Ahmet KANKAL Düzenleme Kurulu adına  açılış konuşmasını yapmıştır.

Ayrıca Sempozyum sonunda sonuç bildirgesi okunmuştur. Bu konuşmalar aşağıda yer almaktadır.

MARDİN VALİSİ Sn. Mehmet KILIÇLAR’ın KONUŞMALARI

Çok değerli bilim adamları, öncelikle sizleri Mardin’de görmekten büyük bir mutluluk duyduğumuzu belirtmek istiyorum. Avrupa Birliği, GAP İdaresi ve Valiliğimiz desteğiyle hazırlanan bu programın, çok konuşulan ancak bilimsel anlamda çok az araştırmaya konu olan Mardin Tarihi için adeta bir dönüm noktası olduğu inancındayız.

Sizler gibi her biri tarihin değişik alanlarında ihtisas sahibi, seçkin bilim adamlarına Mardin tarihinden bahsedecek değilim. Ancak şunları da vurgulamadan geçemeyeceğim: Mardin, tarihin mistik havasını günümüze taşıyabilmiş ender şehirlerden biridir. Geçmişinde çok farklı din ve dilde insanların uyum içinde birlikte yaşadığı bu mistik kent, günümüzde de modern çağın birçok toplumunu kıskandıracak bir şekilde bu uyumu devam ettirmektedir. Kuşkusuz bu uyumun temelinde, tarihten günümüze ulaşan sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi sebepler mevcuttur. Bu sebepler Mardin’i Mardin yapan özelliklerdir. Ancak şu ana kadar bu özelliklere, bilimsel bakış açısını yakalayabilecek, bu denli geniş bir çalışma yapılmamış olması ciddi bir eksiklikti. Bu eksikliğin giderilmesi ancak değerli bilim adamlarının çalışmasıyla mümkün olacaktı. Bu amaçla, Dr. İbrahim ÖZCOŞAR’ın hazırlamış olduğu “Mardin Tarihi İhtisas Kütüphanesi” Projesi kapsamında gerçekleştirilecek olan bu uluslararası sempozyumla ülkemizin çeşitli üniversitelerinden kendi alanında uzman bilim adamlarının, Mardin tarihi hakkında sunacağı bildirilerle bu eksikliğin büyük bir kısmının giderileceğine olan inancım tamdır. Yine aynı şekilde; ABD’den Tataristan’a, İngiltere’den Ürdün’e, İsrail’den Romanya’ya Lübnan’dan Hollanda ve İtalya’ya kadar dünyanın dört bir yanındaki çeşitli üniversitelerden buraya gelen değerli araştırmacıların ve bilim adamlarının çalışmaları Mardin tarihinin aydınlatılmasına önemli katkı sağlayacaktır. Saygıdeğer bilim adamları, sevgili basın mensupları ve değerli hemşerilerim; Mardin, Mimari yapısı ve kültürel değerleriyle dünya mirası bir şehir olma yolundadır. Bu aydınlık yolun çok önemli bilimsel açılımlarından biri olan Mardin Tarihi Sempozyumu vesilesiyle, medeniyetlerin ev sahibi, kültürlerin farklılıklarda ortaklığının simgesi olmuş, bilimsel açılımların kenti Mardin’den dünyaya sevgi ve hoşgörüyü sunmanın hazzını yaşatanlara çok teşekkür ediyor, hepinize saygılarımı sunuyorum.

                                                                                                                             Mehmet KILIÇLAR

                                                                                                                            MARDİN VALİSİ

                                                                                                                            26 Mayıs 2006

MARDİN BELEDİYE BAŞKANI Sn.Metin PAMUKÇU’nun KONUŞMALARI

Sayın; Valim;

Sayın; Dicle Üniversitesi Rektörüm;

Değerli üniversite hocalarım;

Kıymetli katılımcılar;

Yerel ve ulusal basınımızın değerli temsilcileri;

Binlerce yıldır farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış, ilimizin bu kültürel ve mimari zenginliğini paylaşmak, gelecek nesillere doğru aktarmak amacıyla, düzenlemiş olduğumuz 1.Uluslararası Mardin tarih sempozyumuna hoş geldiniz.

Farklı kültürlerin, farklı medeniyetlerin kültürel ve tarihi miraslarını aynı dikkat ve saygınlık içinde korumak, globalleşen dünyada barış ve kardeşlik duygularının kökleşmesinin sağlanmasının yanında, yarattığı etkileşimle zengin ve çok renkli bir oluşumu gerçekleştirmektedir. Mardin de bu gerçeği görmek mümkündür. Adeta bir açık hava müzesi olan ilimizin, bu zenginliğini turizm için bir fırsat olduğu bilinci ile çalışmalarımızı sürdürmekteyiz.

Mardin belediyesinde göreve geldiğimiz günden bugüne değin gelecek nesilleri düşünerek, uzun vadeli çözümler üretecek projeler hedefledik ve bu projelerimizi başlattık. Çekül Vakfı ve Marev işbirliği ile ilimizin turizmde yol haritalarını çizdik. Bu bağlamda; Bölge potansiyelinin değerlendirilmesi, Kültürel ve demografik çeşitliliğin yönetimi, Yerel ekonominin geliştirilmesi,

Kentsel dönüşümün sağlanması, Yaşam kalitesinin arttırılması, Tarihsel, kültürel ve doğal değerlerin korunması, Tarihsel ve kültürel zenginliğin tanıtılması, Stratejik hedeflerimizin içerisinde bulunmaktadır. Amacımız, yalnızca bugünü değil gelecek nesilleri düşünerek, ilimizin mimari dokusunu aslına uygun bir şekilde koruyarak, ekonomik kalkınmasında fırsatlar yaratacak turizm eylem planlarını kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları ile birlikte yürütmek ve ilimizde yapılacak olan yatırımlara destek olmaktır. İlimizde başlattığımız projelerden en önemlileri ise Yenişehir imar planı ve koruma amaçlı imar planları revizyonları olmuştur. 1976 yılında sit alanı ilan edilerek, koruma altına alınmış olan ilimizin,1994 yılında yapılan koruma amaçlı imar planlarının yetersiz oluşu,2002 yılında UNESCO dünya mirasına ortak kent başvurusunda dosyanın geri çekilmesinde önemli bir etken oluşturmuştur. Kültür ve turizm bakanlığımızca taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanmasına dair yönetmelik kapsamında, ilimizde bulunan tescilli binalardan 59 tanesi için yaptığımız başvuru sonucunda,14 binamızın projelendirilmesi onaylanmıştır.

İlimizde var olan kaybolmaya yüz tutmuş el sanatlarından başlıcaları gümüş ve taş işlemeciliğini canlandırmak amacıyla projeler geliştirdik. Belediyemizce hazırlanan telkari projemizi SRAP ve valiliğimizin destekleri ile en kısa zamanda hayata geçirmeye çalışacağız.

Fakültelerden sonra ilimizde üniversitenin açılması için de gerekli olan tüm çabayı sarf edeceğiz. İlimizde açılacak olan mimarlık mühendislik ve güzel sanatlar fakültesinin sit alanımızda kurulacak olması ilimiz ekonomisini canlandıracaktır. Mardin tarihi zenginlikleri ile uluslararası düzeyde ilgi çekmesine rağmen tarihine yönelik, bilimsel araştırmaların az olduğu ender şehirlerden biridir. Mardin denince ilk akla gelen tarihi doku, taş evleri ve tarihi kalıntılarıdır.

Fakat Mardin yüzyıllarca değişik dilden ve dinden insanları hoşgörü içerisinde birlikte yaşadığı bir şehirdir. Mardin’in yaşanmış tarihi ihmal edinmektedir. Bu ihmali ortadan kaldırmak için tarihçiler, araştırmacılar ve üniversitelerin Mardin’in tarihine ilgilerini çekmek gerekmektedir. Mardin’i uluslar arası düzeyde tanıtacak bilimsel çalışmaları da beraberinde getirecektir. Bugün burada 88 bilim adamının Mardin’in değişik dönemleri hakkında bizlere sunacağı 1. Uluslararası Mardin tarihi sempozyumu Mardin’in tarihi ile ilgili bir çok eksiği giderecek ve bizlere ışık tutacaktır.

Ayrıca sempozyuma ABD, İngiltere, İspanya, İtalya, Hollanda, Romanya, Azerbaycan, Tataristan, İsrail, Ürdün ve Lübnan gibi dünyanın çeşitli ülkelerinden bilim adamlarının katılması, Mardin tarihini değişik yönleri ile tebliğ edilmesi bizler için son derece önemlidir.

İlimize yapılacak olan her türlü yatırımlarda belediye olarak üzerimize düşen görevi ve kolaylaştırıcı çözümleri sunmaya hazır olduğumuzu belirtmek isterim. Sizleri Mardin belediye başkanı olarak dinlerin, dillerin, kardeşlik ve hoşgörünün kenti Mardin’de ağırlamaktan mutluluk duyar, sempozyumu ilimizde gerçekleştiren ve katkı sunan herkese teşekkür eder, saygılar sunarım.

Metin PAMUKÇU

Mardin Belediye Başkanı

26 Mayıs 2006

I.ULUSLARARASI MARDİN TARİHİ SEMPOZYUMU DÜZENLEME KURULU ADINA Doç. Dr. Ahmet KANKAL’ın AÇILIŞ KONUŞMALARI

Sayın Valim, Mardin ilimizin değerli yöneticileri, sempozyuma katılmak üzere gerek yurtiçinden gerekse yurtdışından Mardin’e gelen kıymetli bilim adamları, değerli öğretim üye ve elemanları, saygıdeğer misafirler, kıymetli Mardinliler, sevgili öğrenciler, basın ve yayın organlarının değerli temsilcileri; sizlerle birlikte tarihi kentin, tarihi havasını teneffüs ederken üzerinde yaşadığımız toprakların ne kadar eşsiz ve benzersiz olduğunun bir kez daha farkına varıyoruz. Her taşında farklı bir medeniyet çizgisi gördüğümüz Anadolu’muzun güzide kenti Mardin’de yüzyıllarla iç içe olmanın mistik duygulanımını yaşıyoruz.

Değerli katılımcılar, birazdan her biri kendi konusunda çok önemli bir yere sahip ilim adamlarının çok farklı tarih enginliklerine dalmadan önce, izninizle, proje ile ilgili kısa bilgi vermek istiyorum. Bilindiği üzere, arkadaşlarımızın yürüttüğü bu proje Avrupa Birliği-GAP İdaresi ve Mardin Valiliği tarafından ortaklaşa finanse edilmiştir. Bu proje ile Mardin tarihinin araştırılması, Mardin ile ilgili kaynakların araştırıcıların istifadesine sunulması, bu uğurda çeviriler yapılıp yayımlanması, en önemlisi de Mardin tarihiyle ilgilenen bilim adamı ve araştırmacıların Mardin’de bir araya getirilmesi gibi pek çok faaliyet hedeflenmiştir. Bu kent, taşıdığı değerler itibariyle çok yoğun bir bilimsel ilgiyi hak etmektedir. Mimari yapısı, kent dokusu, sözlerimin en canlı kanıtıdır. Bu bağlamda I. Uluslararası Mardin Tarihi Sempozyumu büyük bir emeğin, kapsamlı bir çalışmanın, önemli bir özverinin nüvesi olarak ortaya çıkmıştır.

 Bu sempozyum, 2002 yılında fikir olarak ortaya atılan ve üç yıllık hazırlık döneminden sonra 2005 yılında hayata geçirilen “Mardin Tarihi İhtisas Kütüphanesi” adlı projenin önemli parçalarından birisidir. Projenin hazırlanması ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu tarafından kabul edilmesi aşamasında kıymetli öğrencim Dr. İbrahim Özcoşar’ın çalışmaları özellikle her türlü övgüye değerdir. Uygulama aşamasında Dr. Hüseyin Haşimi Güneş’in katkıları büyüktür.

Sempozyumumuza yurtiçi ve yurtdışından 270’e yakın müracaat olmuş, Avrupa Birliği ile daha önce varılan mutabakata sadık kalınması zorunluluğundan ötürü, bunlardan ancak 82 tanesi sempozyum programına alınabilmiştir. Tamamı birbirinden kıymetli ve her birisi Mardin’in çeşitli yönlerini ele alıp işleyen bu başvuruların sayısı ilk etapta bizleri şaşırttığı, hatta seçim konusunda zor durumda bıraktığı gibi, bir taraftan da Mardin’de, alanında ilk olacak bu sempozyuma ne kadar ihtiyaç olduğunu göstermesi bakımından sevindirmiştir. Daha şimdiden, Mardin ile ilgili olarak, en az 2 uluslar arası sempozyum yapacak kadar araştırma mevcut durumdadır. Ancak bu proje dahilinde sadece bir sempozyum öngörülmüştür. Aslında bu tür bilimsel organizasyonlara Mardin’de ne denli ihtiyaç duyulduğu hem şu toplanmış olan ilgili kalabalığa hem de sempozyumu gerçekleştirmek durumunda kaldığımız Büyük Mardin Oteli’nin salonlarına bakıldığında kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.

Bu proje, Güney Doğu Anadolu’da tarihi dokusunu büyük ölçüde korumayı başarmış olan, çok konuşulmasına, basın-yayın organlarında sıkça dile ve gündeme getirilmesine rağmen hakkında çok az araştırma yapılmış olan bu müstesna şehrimizi, daha çok bilimsel araştırmalar yapılması bakımından ilim âleminin dikkatine sunmayı amaçlamıştır.

Mardin, bugüne kadar daha çok mimari dokusu ve değişik inançtan insanların uyum içinde ve hoşgörü ortamında yüzyıllarca bir arada yaşadığı bir mekân oluşu itibariyle dikkati çekmiştir. Bu sempozyum, sayılan bu özelliklerine ilave olarak, Mardin’in tarihi ve kültürel mirası, inanç yapısı, eğitim-sağlık ve hizmet kurumları, idari-sosyal ve iktisadi durumu, yetiştirmiş olduğu devlet ve bilim adamları ile Türkiye dışında nasıl algılandığı gibi hususlardaki tebliğleri de ihtiva etmektedir.

Düzenleme kurulu adına yapmakta olduğum bu açılış konuşmasında Mardin’in tarihinin kaç bin yıl önceye gittiğinden, hangi uygarlıkların şehre hâkim olduklarından ve hangi mirası bıraktıklarından, Müslümanlar tarafından fethi ve Türkler tarafından ele geçirilişinden, Mardin’deki hoşgörü ortamından, şehrin idari-iktisadi ve sosyal durumundan bahsedecek değilim. Ben bu konuları işin ehillerine, yani her birisi kendi alanında tanınmış ve kıymetli eserler bırakmış olan değerli hocalarıma bırakıyorum.

Sempozyumun gerçekleşmesinde büyük katkıları olan başta Mardin Valimiz sayın Mehmet Kılıçlar olmak üzere, sempozyum çalışmalarının başladığı tarihten itibaren görev süresinin bitimine kadar yardımlarını esirgemeyen Mardin eski valisi sayın M. Temel Koçaklar’a, Mardin Belediye Başkanımız sayın Metin Pamukçu’ya, Vali Yardımcımız sayın Kemal Kızılkaya başkanlığındaki sempozyum yürütme kurulumuzun değerli üyelerine, özellikle gerek personel desteği gerekse uygulama alanındaki katkılarından ötürü Yrd.Doç.Dr. Fazıl Karadeniz hocamıza, engin tecrübesi ve kıvrak zekasından istifade ettiğimiz Murat Dilmen beyefendiye, sempozyumun bütün yükünü çeken proje koordinatörü sayın Dr. İbrahim Özcoşar ve proje koordinatör yardımcısı sayın Dr. Hüseyin Haşimi Güneş beyefendilere, yine projenin gizli kahramanları Serap Gökçeoğlu ve Sultan Esin hanımefendilere, teknik konulardaki katkılarından ötürü sayın Cumali Keskin ve sayın Bedri Acabey’e, Sağlık Yüksekokulu öğretim görevlileri ve öğrencilerine, büyük fedakarlıklarla geceli gündüzlü çalışan Büyük Mardin Otel’i personeline ve bu oluşumun isimsiz kahramanlarına, emekçilerine ve ismini sayamadığımız tüm katkı sağlayıcılarına sempozyum düzenleme kurulu üyeleri adına teşekkürlerimi, sağlık ve esenlik dileklerimi iletir, hepinize tekrar hoş geldiniz der, sempozyumun Mardin için hayırlı olmasını ve başarılı geçmesini temenni ederim.  Saygılarımla.

Doç.Dr. Ahmet KANKAL

                                                                                                                              26 Mayıs 2006