T.C.Mardin Valiliği

GÜNÜMÜZDE MARDİN SANAYİİ

İl sanayisinin gelişmesine katkı ve düzenli bir yapılanma sağlamak amacıyla 1976 yılında inşaat faaliyetlerine başlanan Mardin Organize Sanayi Bölgesi, 1992 yılında hizmete sunulmuştur. İlimiz dahilinde sayıları bini aşan küçük imalat yerleri zaman içinde sanayi alanındaki gelişmelerden etkilenerek büyüyecektir.

MARDİN BORU SANAYİ ve TİC.A.Ş.

Üretimden İhracata

Mardin’de gıda, taşa ve toprağa dayalı inşaat, tarımsal makinalar, üretim makinaları, kimyasal ürünler, dokuma-giyim sanayileri sosyo ekonomik etki potansiyeli ve rekabet gücü yüksek sektörler bulunmaktadır. Ekonomik faaliyetlerin geliştirilmesi ve ekonomik yapının sanayileşme yönünde gerçekleşmesi ildeki eksiklikleri ve işsizliği ortadan kaldırabilecektir.

TAŞA VE TOPRAĞA DAYALI SANAYİ

MARTU GAZBETON KİREÇ KUMTAŞI

(Temizin Titizin Dostu)

Mardin sanayinin ve uluslararası ticarette öncüsü ve en yaygın olanı bu sektördür. Bu sektörde 11 büyük fabrika mevcuttur. 7’si faaliyette olan bu fabrikalarda: Çimento, klinker ve hazır beton, gaz beton, beton boru, hazır kuru sıva alçı, kireç, beton briket, tuğla ve parke üretilmektedir.

İlde, bu sektörde üretilen mamullerin büyük bir kısmı yurt dışına gönderilmektedir. 1985 yılından itibaren Mardin ve çevresinde kırsal alandan kentlere doğru yoğun iç göçün başlaması özellikle şehir merkezlerinde konut yapımını gündeme getirmiştir. İnşaat sektörünün hız kazanması çimento, tuğla, kireç, mermer ve boru tüketimini artırmıştır.

Çimento, Beton Boru ve Tuğla

Mardin’de 1974 yılında bir çimento fabrikası kurulmuştur. Tesiste yılda yaklaşık 770.000 ton çimento, 590.000 ton klinker, hazır beton üretimi yapılmaktadır. Beton ve beton boru sanayi kolunda Mardin’de iki işletme bulunmaktadır. Bu işletmelerde 65.0000 ton boru, 25.000 ton elyaflı çimento boru, 102.780 m³ hazır beton, 200.000 m³, gaz beton üretilmektedir.

Mermer ve Karo

Organize ve Sanayi Bölgesinde İki karo üretim tesisinde 3.000.000 ad/yıl üretim yapılmaktadır.Ayrıca 120.000 m²/yıl mermer levha üretim tesisi mevcuttur.Mermer, parke taşı ve bordür üretimi yapacak iki tesis inşaat halindedir.

Kireç ve Alçı

Mardin’de 1975 yılında üretime başlayan kireç fabrikasında 80.000 ton/yıl kireç üretilmektedir. Mermer üretimi yapan tesislerden biri aynı zamanda 1.440.000 ad/yıl kireç kumtaşı üretimi de yapmaktadır. Alçı üretimi yapacak 1 tesis henüz inşaat halindedir.

GIDA VE UN SANAYİ

Ekonomisi tarıma dayalı olan ülkelerde gıda sanayi ekonomisinin devingenliği açısından önem taşımakta ve bu nedenle tarihsel süreç içerisinde ilk kurulan sektör konumundadır.

1932 yılında Mardin’de ikisi merkezde diğeri Midyat’ta olan üç un fabrikası Teşviki Sanayii Kanunu’ndan yararlanmıştır. Birkaç yıl sonra merkez ilçede yılda 40’ar ton susam ve susam yağı işleyen iki imalathane açılmıştır. Buralardaki mamüller ilin ihtiyacını karşılamakla birlikte yakın illere de gönderilmekteydi. XIX. Yüzyılda o dönemin ünlü şarabında kullanılan üzümlerin yetiştirildiği bağlık ve bahçe ürünlerinin değerlendirildiği Mardin’de çok sayıda şarap üretim yerleri vardı. Bu potansiyelin sanayide kullanılması ise ilk defa 1980’li yıllardan sonra Savur Dereiçi Şarap Fabrikasında olmuştur. Burada üretilen şarapların dünyanın kabul gördüğü merkezlere gönderildiği ve ödül aldığı bilinmektedir.

Ayrıca 1980’li yıllardan sonra kırmızı mercimeğin işlenip paketlendiği, 1990’lı yıllardan sonra ise yaklaşık 21.000 ton bulgur üreten üç tesis faaliyete geçmiştir. Bu tesislerden birinde ayrıca nişasta üretilmektedir.

Un, İrmik, Bisküvi, Bulgur ve Makarna

Mardin’de eskiden beri her ilçede un değirmenleri ve küçük çaplı 9 adet un fabrikaları mevcuttur. Günümüzde var olan teknolojiyi kullanarak un ve irmik üreten 11 tesis, bulgur üreten 4 tesis, makarna üreten 1 tesis, bisküvi, gofret vb. üreten 1 tesis faaliyettedir.

Süt ve Süt Ürünleri

Yoğurt, peynir ve tereyağı kırsal alanda ev ortamında yapılmaktaydı. Halen Merkez, Derik ve Kızıltepe ilçelerinde üretilen peynir, İstanbul, İzmir ve Mersin’e gönderilmektedir. Kızıltepe ilçesinde süt, peynir, yağ üretimi yapan fabrika vardır.

Yağ

Bu sanayi dalında bir fabrika tam üretimde, diğeri kısmen üretimdedir.

Yem

Mardin ilinde yem sanayi dalında üç sanayi kuruluşu bulunmaktadır. Bu tesislerde üretilen yem genellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde bulunan illerde tüketilmektedir.

METAL EŞYA, MAKİNE VE TEÇHİZAT SANAYİ

Mardin sanayiinde metal eşya makine ve teçhizat sanayinin yeri önemlidir. Bu sektör, yeni olmakla birlikte günümüzde hızlı gelişmesiyle dikkat çekmektedir. 1990 yılında kurulan LPG tüp imalatı yapan, tüp ve ev aletleri üretim tesisiyle oluşmaya başlayan sektör, 1992 yılından itibaren dikişli borular, tarım makineleri, somun ve cıvataları, jant, motor döküm parçaları, metal boruları fabrikasının kurulmasıyla günümüzde artarak gelişmesini devam ettirmektedir. Bu sektör yapısı itibariyle son derece farklı alt sektörlerden oluşmakta ve çok çeşitli mamülün üretimini gerçekleştirmektedir.

METAL ANA SANAYİ

Metal ana sanayi ekonomiyi etkileme ve yönlendirme gücü açısından kilit bir sanayi dalıdır. Bu sektörde üretilen malların özellikle metal eşya üreten sanayi kuruluşlarını girdi olarak kullanılması sektörün önemini açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Bununla birlikte inşaat sanayiinde metal ana sanayi ürünlerine büyük bir gereksinim bulunmaktadır. Mardin ilinde dikişli boru üreten bir işletmemiz vardır.

TEKSTİL

Tekstil sanayi, yüksek istihdam hacmi ve aynı zamanda yarattığı katma değer büyüklüğü bakımından önemli bir sektördür.

MS.1500’li yılların başlarından beri Mardin yöresinde ev ve atölye tipi küçük sanayi şeklinde bez üretimi yapılmakta idi.

El halıları:Merkez, Midyat ilçesi ve Kızıltepe-Şenyurt Beldesinde dokunuyordu. Halıcılığa bağlı iplik ve lif boyacılığı da yapılmaktaydı. Midyat’ta ham bez dokuma ve dantel işlemeciliği ile tiftik battaniye yapımı oldukça gelişmişti.

Ancak, modern sanayi tesislerinin kurulması bağlamında Mardin’de ortaya çıkan ilk tekstil tesisleri iplik dokuma ve çırçır kollarında olmuştur. Mardin Merkez ve çevresinde çok yaygın olan ham bez dokuma atölyelerinin ve küçük sanayinin iplik ihtiyacı ev veya atölye ortamında karşılanırdı.

Günümüzde özellikle son yıllarda konfeksiyon ihracatının devlet tarafından teşvik edilmesiyle birlikte Mardin’de dokuma sanayi, konfeksiyon üretimine de yönelmiş ve bu alandaki tesislerin sayıları gittikçe artmaya başlamıştır,

KİMYA VE PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİ

Mardin’de gelişme gösteren sektörlerden biri de kimya sanayisidir. 1987 yılında Mazıdağı ilçesinde faaliyete başlayan fosfat konsantresi üretimi yapan Etibank Fosfat İşletmesi üretimini giderek azaltmıştır.

Bu sektörde faaliyet gösteren 5 tesisten ikincisi 1980’lerden sonra krem deterjan üretmeye başlamıştır. Bu tesiste yılda 3000 ton sıvı deterjan üretilmektedir. Bir diğeri pamuk yağından sabun imalatı yapmaktadır. Yakın tarihte faaliyete geçen tesis, deterjan hammaddesi, sülfonik asit ve toz deterjan üretimi yapacaktır.

ORMAN ÜRÜNLERİ VE MOBİLYA SANAYİ

Mardin’de orman ürünleri ve mobilya sanayi yeterince gelişmemiştir. Genel olarak küçük atölyelerde mobilyacılık yapılmaktadır. Bu sanayi sektöründe: Faaliyette bulunan iki, yapımı devam eden bir tesisimiz vardır.

MARDİN YÖRESİNDEKİ BAŞLICA KÜÇÜK SANAYİLER, TARIMSAL ÜRÜNLER

Baharat ve Kuruyemişçilik

Gıda sektöründe faaliyet gösteren 10’dan fazla imalat yeri mevcuttur. Mardin’de en çok karabiber, yenibahar, kişniş, tarçın ve kimyondan oluşan beş türlü baharat kullanılmaktadır. Hemen hemen tüm etli yemeklerde kullanılan baharatlar ayrı olarak da tüketilmektedir. Kişnişin tamamının üretimi Mardin’de yapılmaktadır. Bununla birlikte nane, mahlep, summak ve nar suyu üretimi ve kullanımının da önemli yeri vardır.

Kuruyemiş atölyelerinde bıttım, ceviz, badem, çekirdek işlenerek tüketime hazırlanır. Mardin’de leblebiciliğin ayrı bir önemi vardır. Leblebi imalat yerlerinde yaklaşık 70-80 ton nohut işlenerek leblebiye dönüştürülür. Tuzlu ve tuzsuz olarak çeşitli baharatlarla da tatlandırılan nohutlar beş defa kavrularak çok lezzetli leblebi haline getirilir. Leblebi imalatında tava ve kavurma makinaları kullanılır. Mardin’de ülkemizin diğer bölgelerinden ayrıcalıklı olarak leblebi üretimini özellikli kılan en temel unsurlar; iyi bir işçilik ve beş kez kavrulma aşamasından geçmesidir.

Şekerleme ve Helva İmalatı

Bu alanda faaliyet gösteren 8 imalat yeri mevcuttur. Çok eski bir geçmişi olan helva ve şeker(tarçınlı, badem, cevizli, susamlı) yoğun olarak kış aylarında üretilmektedir. Yaklaşık 1 ton Mardin Pekmez Helvası ve Mardin Ceviz Helvası üretilmektedir. Şekerli Leblebi, Mardin Badem Şekeri ve az da olsa Anasonlu Şeker(İbzor) üretilmektedir. Üretilen mamüller ülke geneline hatta yurt dışına da gönderilmektedir.

Tıbbi Bitkiler

Tarihî, mimarisi ve yer şekilleri bakımından değişik özellikler gösteren Mardin’in doğal yapısı da önemlidir. Mardin ili otsu bitkiler, meyve ağaçları ve orman ağaçları bakımından değişik türlerin varlığı itibariyle zengindir. Bunun temel nedeni: Ova kesimi ile dağ kesimi arasında yükselti farkının 600 metre civarında olması ve iklim özelliklerinin yer yer değişiklik göstermesidir.

Toprağın insana sunduğu tüm bitkileri zamana göre çeşitli açılardan kullanmasını bilmiş olan insanoğlu, hastalıklarının çaresini de, şifa beklentilerini de yine aynı kaynakta aramıştır. Mardin, dağ ve ova kültürünü beraber yaşayabildiği için tür zenginliği içinde bitkilerden çokça faydalanmıştır. Geçmişten günümüze kullanılan şifalı bitkiler: Mahlep, Ikşut, Haşişit’ıl hapta, Şehfit’il acuze, Şaırı’c cıbbar, Hıyar’ıl ıhmar,(yaban salatalık), Afs(Mazı), Irkı’s sus(meyan kökü), Sığd, Irk ıl Li’be, Gözdaşı, Ibzor(rezene), Keten tohumu, Ter’uziye (Mardin Sakızı), Ciğde, Ayva Yaprağı, Hılbe(Çemen), Oğulotu, Nınhe, Papatya, Ğıbbeze, (Ebe gümeci), Gızbara(kişniş)...