T.C

MARDİN VALİLİĞİ

İL İNSAN HAKLARI RAPORU

Okullarda Şiddetin Önlenmesi Raporu :

Her çocuk ve ergen, korunma hakkına ve okullardan kendileri için çalışabilecekleri ve gelişebilecekleri güvenli ortamlar sağlanmasını bekleme hakkına sahiptir. Zorbalık ve fiziksel zararlar bu ilkelere ters düşmekte , çocuklarda ciddi ve kısa  vadeli fiziksel ve duygusal acılara neden olmakta ve çocukların eğitimleri üzerinde çok daha uzun süreli etkilere yol açmaktadır. Çocuk ister zarar gören taraf olsun, ister fail olsun, ister sadece tanık olsun zorbalığın çocuğun fiziksel ve zihinsel sağlığı üzerindeki zararlı etkileri tartışılmazdır. Zorbalık yapan, kaba kuvvete başvuran bir çocuğun bu zorlu davranışlarının, zarar vermek veya örnek teşkil etmek yolu ile diğer çocukları etkileyebilmektedir. Çocuklarda ve gençlerdeki şiddet ve saldırganlık davranışlarının altında yatan nedenlerin { evdeki zorluklar, karşılanmayan özel eğitim ihtiyaçları, güven eksikliği ya da daha derin psikolojik rahatsızlıklar }tespiti çoğu zaman zordur ancak kendilerine saygı gösterildiğinde ve kaydettikleri ilerlemeye öğretmenleri tarafından gözle görülür bir ilgi gösterildiğinde, öğrencilerin kötü davranma olasılığı düşecektir.

Herhangi bir biçimde ortaya çıktığında şiddete uygun tepkiyi verememek, okulu istemeden de olsa sorunu destekleme riski altına sokabilir. Öğretmenlerinin bir şey yapacağına güvenmeyen öğrenciler kendilerine zorbalık yapıldığını bildirmeme eğilimi göstermektedir. Çocukların okul ortamı içinde kendilerini güvende hissedebilmeleri için , çocukların bakımından  sorumlu yetişkinlerin onları dinlemeye ve şiddete karşı her zaman “ Sıfır- tolerans “ yaklaşımı göstermeye hazır olduklarını göstermeleri gerekir.Öğretmenin okul ortamı içindeki yıkıcı ya da şiddet içeren bir olaya verdiği tepki , engelleme açısından kritik bir öneme sahiptir. Disiplinin nasıl sağlanacağı ve şiddetin nasıl önleneceği sorunu , öğretmenin öğrenciler , veliler ve okul personeli arasında üzerinde anlaşmaya varılmış okul politikasını yansıtan uygun bir tepki vermesine bağlıdır.Okul , veliler ve toplum arasında daha güçlü ilişkiler kurulması , öğrenci güvenliğini ve genel güveni büyük oranda iyileştirecektir.Şiddet içeren davranışların temelinde çeşitli nedenler vardır; dolayısı ile yalnızca şiddetin verdiği hasar ve yol açtığı sonuçlara odaklanmakla yetinilmemelidir.

 Okullardaki ve çevresindeki şiddet konusunda kamuoyunda bir duyarlılık oluşturulmalı; kamuoyunda konuya ilişkin tartışmalar canlandırılmalıdır. İletişim ve eğlence alanlarında şiddet içeren temaların yaygınlaşması; şiddetin gündelik yaşantının bir parçası olarak görülmesi ve kabullenilmesi gibi olumsuz bir etki yaratmaktadır. Televizyonda, basında ve Internette şiddet içeren temalara rahatlıkla ulaşılması başta çocuklar olmak üzere her kesim için ciddi bir tehlike oluşturduğundan medyanın bu bağlamdaki rolü kaçınılmazdır. Medya bu konunun tarafsız bir gözlemcisi olmanın çok ötesinde şiddet ve okullara ilişkin haberler yaparken etik ve düşünceli bir tutum geliştirmelidir. Yazılı ve görsel basın, konuya sansasyonel bakış açılarından uzak, ölçülü bir biçimde yaklaşırsa ve paniğe veya kitlesel öfkeye yol açmayacak sorumlu habercilik ilkelerini gözeten haberler yaparsa okul ve şiddet konusunda genel bilgi ve duyarlılık düzeyini önemli ölçüde yükseltebilir.

Çocuğun dünyasında şiddetin yeri olmamalıdır ve şiddetin önlenmesi için geliştirilecek stratejilerde çocukların katılımı sağlanmalıdır.

Okul ve çevresinde şiddetin önlenmesinde toplumun her kesiminin görev ve sorumlulukları vardır.Bu çerçevede ;

Kamu kurum ve kuruluşlarının ;

• Şiddetin önlenmesine yönelik caydırıcı düzenlemeler yapması,

• İhtiyaç duyulan insan ve maddi kaynakları seferber etmesi,

•Öncelikli olarak çocuklarla çalışan kamu görevlilerinin, şiddet olaylarının tespiti ve çözümüne yönelik uygun eğitim almalarını sağlaması,

•Tüm sorumlu taraflar arasında koordinasyonu sağlaması,

• Çocuklara yönelik her türlü şiddetin yasak olduğu konusunda kapsamlı bir farkındalık yaratılmasını sağlaması,

-          Milli Eğitim Bakanlığı ‘ nın   ;

• Güvenli okullar oluşturulması amacı ile politikalar belirlemesi, standart ölçütler koyması,

•Başta okul müdürleri ve öğretmenler olmak üzere tüm okul çalışanlarına şiddet ve önlenmesine yönelik çatışma çözme, arabuluculuk, olumlu disiplin yöntemleri gibi konularda eğitimler verilmesini sağlaması,

•Etkili ebeveynlik eğitim programlarını yaygınlaştırması,

•Çocukların sorunları iletebilecekleri ve çözüm üretebilecek mekanizmaları hayata geçirmesi,

•Öğrencilerin etkili iletişim ,karar verme , problem çözme , çatışma yönetimi gibi temel yaşam becerilerini geliştirmesi için gerçekleştirilen yeni eğitim programlarının etkin uygulanmasını sağlaması,

-          Okulların ;

• İnsan haklarına ve onuruna saygı ilkesini benimseyerek hayata geçirmeleri,

• Ev, okul ve toplum arasındaki iletişimi güçlendirmeleri,

•Öğrenciler ve personel  için katılımcı yollarla davranış kuralları belirlemeleri,

•Bireyin, gelişim dönemlerini dikkate alan disiplin önlemlerini almaları,

• Şiddet olaylarına karşı net ve tutarlı bir tavır sergilemeleri ve bunları görmemezlikten gelmemeleri,

•Öğrencilerin güvenliğini sağlayacak tedbirleri almaları,

-          Anne – babaların ;

       •Çocukları için model teşkil ettiklerinin ve çocuklarının okuldaki davranışlarının büyük bir olasılıkla onların evde gördükleri muameleyi yansıtacağının bilincinde olmaları,

       •Kabul edilebilir ve kabul edilemez davranışlara net sınırlar koyarak, şiddet konusunda, çocukları için yol gösterici ve açık kurallar belirlemeleri,

      •Aile içi demokrasiye önem vererek hayata geçirmeleri,

      •Çocukları ile güven ilişkisi oluşturarak onların arkadaşlarından, nerede olduklarından ve ne yaptıklarından haberdar olmaları,

      •Güvenli bir eğitim ortamının sürdürülmesine ilişkin okul politikalarını ve kurallarını desteklemeleri,

-          Medyanın ;

      •Aile ve çocukların bilinçlendirilmesi konusunda planlanan ve uygulanan çalışmalara destek vermesi,

       •Şiddetle mücadele alanındaki olumlu gelişmeler üzerinde yoğunlaşarak, okullarla ilgili haber lerin yayınlanmasında daha özenli davranması,

      •Okulun faaliyetleri ve başarıları ile ilgili bilgileri kamuoyu ile paylaşarak okulu desteklemesi gerekmektedir.

            Şiddet hiçbir yerde özellikle okullarda asla hoş görülemez. Eğitim sisteminde görevli herkes, okul yöneticileri öğretmenler ve elbette her bir öğrenci, çocuk ve aileler, okullardaki bu sorunu çözmek için üzerine düşeni yerine getirmelidir. Bununla birlikte, çözüm polisiye ve askeri anlamda güvenlik önlemlerinde veya ağır disiplinde aranmamalıdır. Gerekli olan mantıklı tartışmalar ve savlar geliştirmektir. Çocuklarımıza değerlerimizi örnekleri ile anlatmalı ve okulları daha güvenli mekanlar haline getirmede onlara yardımcı olmamız gerekmektedir. Her şey bir yana , kalem kılıçtan daha gülüdür ve genç kuşakların karşılıklı anlayış ve uyuşmazlıkların barışçı çözümü konularında eğitilmesinden toplumumuz bir bütün olarak yarar sağlayacaktır. 

Milletimizin emaneti olan gençliğimizin en temel haklarından olan yaşam hakkı, eğitim ve öğrenim hakkı gibi çoğu haklarının tahribine yönelik şiddet hareketlerine karşı gereken önlemlerin alınması gerekmektedir.

Okullarda şiddetin önlenmesine yönelik İlimiz düzeyinde yapılan çalışmalar :

Okullarda şiddetin önlenmesi konusu ile ilgili olarak İlimizde; “ Milli Eğitim ve İçişleri Bakanlıkları arasında imzalanan 20.09.2007 tarihli “ Okullarda Güvenli Ortamın Sağlanmasına Yönelik Koruyucu ve Önleyici Tedbirlerin Arttırılmasına İlişkin İşbirliği Protokolü” ve “Emniyet Genel Müdürlüğü ‘ nün 26.09.2007 gün ve 62 sayılı Genelgesi″ kapsamında 2007 – 2008 eğitim ve öğretim yılında faaliyetlere başlanmış olup , bu faaliyetlere 2008- 2009 eğitim ve öğretim yılında da devam edilmektedir.Bahse konu faaliyetler özetle ;

•Emniyet ve Milli Eğitim Müdürlüklerinden birer irtibat görevlisi atanmış olup, faaliyetler bu iki kişinin koordinesinde gerçekleştirilmektedir.

•Okul servisleri, şehir merkezine giriş yaptıkları üç noktada sürekli olarak denetlenmektedir. Ayrıca öğrencilerin dağılma saatlerinde okul çevrelerinde araç yoğunluğunu düzenlemeye yönelik tedbirler alınmaktadır.

• Okul çevrelerinin başta giriş-çıkış saatleri olmak üzere asayiş tedbirleri yönünden takviyesi kapsamında geçen öğretim yılında iki tim oluşturularak İl Merkezinde tespit edilen iki hassas bölgede görevlendirilmişti. Personel eksikliği sebebi ile bu öğretim yılında  sadece bir tim oluşturulmuş olup, ikinci timin de  oluşturulabilmesi için  çalışılmaktadır.

•İnternet kafelerin öğrenciler üzerindeki olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesi amacıyla Mardin Valiliği ve İl Emniyet Müdürlüğü koordinesi ile gerekli denetimler yapılmaktadır. Bu denetimlere internet kafelerde bulunması yasak olan elektronik oyun aletleri ile internet üzerinden oynanan zararlı oldukları tespit edilen elektronik oyunlar da dahildir.

•Öğrencilerin yasadışı örgütler ve ideolojik faaliyetlere yönelmelerinin önlenmesi konusunda Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünce İl Merkezi ve İlçelerimizdeki liselerde verilmeye başlanan konferanslara 2008 – 2009 Eğitim- Öğretim yılında da devam edilecektir.

•İlimiz Kaçakçılık ve Organize  Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce ilk ve orta dereceli okullar ziyaret edilerek uyuşturucu  maddelerin zararları ve bu maddeleri kullanmamaları konularında eğitilmektedirler. Ayrıca, aynı Şube tarafından bu amaçla kullanılmak üzere broşür bastırılarak öğrencilere dağıtılmış olup, daha kapsamlı bir broşürün basılması için çalışmalara devam edilmektedir.

•Polis – öğrenci yakınlaşmasının teminine yönelik olarak Toplum Destekli Polislik faaliyetlerine devam edilmektedir.

•“ Milli Eğitim ve İçişleri Bakanlıkları arasında imzalanan 20.09.2007 tarihli  “Okullarda Güvenli Ortamın Sağlanmasına Yönelik Koruyucu ve Önleyici Tedbirlerin Arttırılmasına İlişkin İşbirliği Protokolü” doğrultusunda İl merkezinde bulunan okullar bazı kriterlere göre { öğrenci sayısı, çevresindeki suç potansiyeli, başka okullara yakınlık vs. } tasnife tabi tutularak toplam 8 gruba ayrılarak her bir grup için bir polis memuru atanmıştır.

•Yine bahse konu Protokol gereği İlimiz Emniyet Müdürlüğü bünyesinde bir Krize Müdahale Ekibi oluşturulmuştur.

Alınması gereken tedbirler :

Okullarda meydana gelen şiddet olaylarının dozu günden güne artmakta olup , geleceğimizin garantisi olan çocuklarımızı psikolojik yönden etki altına almaya devam etmektedir.

Şiddetin önüne geçebilmek üzere alınabilecek tedbirler ;

          •Okul müdürü, öğretmenler, rehber öğretmen ve sınıf öğretmenleri başta olmak üzere okul aile birliği dahil sorunlu öğrencilerin tespiti yapılmalıdır ve tespiti yapılan sorunlu öğrencilerin hareketleri sürekli gözlenmeli, ailesi durumundan vakit geçirmeksizin haberdar edilmelidir.

          •Derslerin bitimine müteakip, teneffüs saatlerinde ve okul çıkışlarında nöbetçi öğretmen tarafından öğrencilerin durumu gözlenmeli, olumsuz bir durum varsa giderilmeye çalışılmalı, giderilemeyen durumlar var ise ilgili kişi ve birimlerle koordineye geçilmelidir.

         •Sorunlu öğrencilerin aileleri ile okul idaresi , okul aile birliği üyeleri tarafından sık sık çocuğun durumu ile ilgili görüşülmelidir.

         •Okul, disiplin ve kurallarını belirleyen hususlar yeniden gözden geçirilmeli son çare olarak öğretim durumu ile ilgili cezai müeyyide ağırlaştırılmalıdır.{ Okuldan uzaklaştırma , devre kaybı vs..}

        •Mümkünse sorunlu okullarda okul idaresi ile koordineli olarak çalışacak genel / özel kolluk kuvvetlerinden bir birim oluşturularak okul giriş ve çıkışları kontrol altına alınmalıdır.

        •Okullarda mutlaka özel güvenlik personeli bulundurulmalıdır.

        •Öğretmenler tarafından okul önünde veya içinde olabilecek herhangi bir olumsuz durum ile ilgili öğrencilerin ne yapması gerektiği konusu {şüpheli kişi veya hareket gördüğü zaman ne yapacak , bu durumları kime bildirecek vs.} etkili bir biçimde öğretilmeli ve tatbiki sağlanmalıdır.

        •Okul idaresi tarafından periyodik aralıklarla veli toplantıları düzenlenerek okulda yaşanan sorunlardan aileler haberdar edilerek yardım istenmelidir.

        •Aile bütünlüğü bozulmuş öğrenciler tespit edilerek bu çocuklar üzerinde psikolojik destek ve rehberlik hizmetlerinin verilebilmesi amacı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile irtibata geçilmelidir.

        •Okullarda meydana gelen şiddet olaylarının kamuya yansıtılmasında { haberin verilme şekli, süresi vs.} basın yayın kuruluşları ile koordine kurularak bu tür haberlerin özendirici olmamasına dikkat edilmelidir.

        •Şiddetin nedenleri ve muhtemel olayların ortadan kaldırılması yöntemleri araştırılmalı, ayrıca bu hususta ilk ve orta öğretimde öncelikle üst sınıflardan başlayarak kolluk, rehberlik personeli ve okul personelinden oluşan gruplar tarafından seminer ve konferans türü faaliyetler icra edilmelidir.

•Her ne surette olursa olsun, şiddete yönelen bireylerin kazanılmaya çalışılması ve yaptığı davranış yanlışlığının anlatılması gerekmektedir. Bu konuda özellikle rehberlik hizmetlerine önem verilmesi ve rehber öğretmenlerin, şiddete yönelen bireylerle bire bir görüşerek öğrencilerin yaptığı davranıştan pişmanlık duyması ve aynı veya benzer davranışların tekrarlanması engellenmeye çalışılmalıdır.

•Sarf edilen her türlü gayrete ve yapılan her türlü uyarıya rağmen sorun çıkaran öğrencilerin diğer öğrencilere kötü örnek olmaması, diğer öğrenciler ve okul idaresini mağdur etmemesi için cezai müeyyidelerin kesinlikle uygulanması gerekmektedir.

•Öğrencilere okul içinde veya sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler ile uğraşması için sorumluluklar verilmesi, bu yolla öğrencilerin zamanlarını boşa geçirmeleri engellenerek farklı düşüncelere yönelimlerini engelleyecektir.

•Öğrenciler arasında, özellikle etik ve dil açısından farklılıkları bünyesinde barındıran okullarda aynı dili ve kültürü paylaşanların, okul içerisinde veya dışarısında gruplaşmaları engellenmelidir.

•Öğrencilerin kendi aralarındaki ilişkilerini geliştirmek için farklı yaş ve sosyal durumda olan öğrencileri bir araya getirip, ortak faaliyette bulunmalarının sağlanması ile farklı gelir düzeyine sahip ailelerin çocuklarının birbirini tanıması, ortak bir şeyler paylaşması onların birbirleri ile daha iyi bir diyalog kurmalarına olanak sağlayacaktır.

                                                                      Yavuz Selim SÜZER

                                                     Vali Yardımcısı

                                                       Vali Vekili

                                                               İl İnsan Hakları Kurulu Başkanı